گالری تصاویر
پیوندهای مهم
  • پورتال امام خمینی
  • دفتر مقام معظم رهبری
  • ریاست جمهوری
  • معاونت امور مجلس
  • نقشه جامع علمی کشور
  • Ministry of Science, Research and Technology
  • صندوق احیا و بهره برداری از بناهای تاریخی و فرهنگی کشور
اطلاعات کلی اقتصادی

اطلاعات اقتصادی جمهوری خودمختار نخجوان

مقدمه:

جمهوری خودمختار نخجوان بخشی از قلمرو سرزمین جمهوری آذربایجان محسوب می گردد که بر اساس قانون اساسی جمهوری آذربایجان، دارای قانون اساسی مستقل می باشد و با اختیارات خاصی که به مجلس عالی در این منطقه تفویض شده، اداره می شود. این جمهوری خود مختار در جنوب قفقازو شمال رود ارس واقع شده و از شمال و شرق 246 کیلومتر با جمهوری ارمنستان، از جنوب 204 کیلومتر با ایران و از غرب 11 کیلومتر باترکیه مرز مشترک دارد.خطوط مرزی نخجوان با جمهوری اسلامی ایران طی معاهده «ترکمنچای» مشخص شده و مرزهای آن با ترکیه و ارمنستان به موجب موافقت‌نامه «قارص» مشخص گردیده است.

اگرچه نخجوان بر اساس قانون اساسی خود در حوزه های اقتصادی و تجاری دارای استقلال است، ولی با این حال هرگونه تصمیم و اقدامی در این حوزه ها بدون نظر داشت سیاست های کلی جمهوری آذربایجان صورت نمی پذیرد. از آنجا که بخش قابل توجهی از بودجه های عمرانی و جاری حکومت محلی نخجوان از  سوی دولت مرکزی در باکو و از محل فروش نفت و گاز کشور جمهوری آذربایجان تامین می شود، هرگونه نوسانی در قیمت این محصولات صادراتی نیز تاثیر مستقیمی بر رشد اقتصادی نخجوان دارد.

از سوی دیگر با توجه به حجم کوچک اقتصاد جمهوری خودمختار نخجوان در عرصه اقتصاد بین الملل، بسیاری از آمارها و اطلاعات اقتصادی این جمهوری به صورت تجمیع شده در قالب جمهوری آذربایجان ارائه می شود و در رتبه بندی های بین المللی لحاظ می گردد. به همین دلیل در رتبه بندی های بین المللی نمی توان جمهوری خودمختار نخجوان را به صورت مجزا مورد ارزیابی قرار داد.

با این توضیحات در ادامه سعی شده تا مهمترین و قابل استنادترین آمارها و اطلاعات اقتصادی مربوط جمهوری خودمختار نخجوان ارائه شود.

 

1.     اطلاعات عمومی جمهوری خودمختار نخجوان:

 

·        جمعیت: 448469 نفر، آمار تا 1 نوامبر 2016 ( 70 درصد جمعیت روستایی و 30 درصد شهر نشین)، رشد جمعیت: 1.1%

·        مساحت: 5500 کیلومتر مربع

.       دین :  اسلام ( 99درصد مذهب شیعه)

·        واحد پول: منات (1.8منات =1دلار آمریکا)

·        مرکز جمهوری خودمختار نخجوان شهر نخجوان با 12 کیلومترمربع وسعت و نزدیک به 80 هزار نفر جمعیت است. کل جمهوری خود مختار نخجوان از شهر نخجوان بعنوان مرکز، 7 منطقه اصلی (رایون) و 205 روستاتشکیل شده است. 7 منطقه شامل شرور، بابک، اردوباد، جلفا، کنگرلی، شاهبوز و صدرک می باشد.

 

2.     آمار اقتصادی جمهوری خودمختار نخجوان در سال های 2015 و یازده ماهه 2016:

 

آمار اقتصادی جمهوری خودمختار نخجوان در سال 2015

موضوع

بر حسب منات آذربایجان

نرخ رشد (درصد)

در مقایسه با سال 2005

مجموع تولید ناخالص داخلی

2.467.422.400

1.7

8.1 برابر

سرانه تولید ناخالص داخلي

5581

2.1

6.9 برابر

حجم عمومي تولیدات بخش صنايع

916.817.900

2.0

22.2 برابر

سرمايه گذاري عمومي

951.196.500

2.9

7.5 برابر

محصولات عمومي بخش كشاورزي

402.991.800

12.2

4.1 برابر

خدمات مخابراتي و ارتباطی

46.908.400

1.8

5.2 برابر

خدمات پولي ارايه شده به مردم

195.829.500

3.4

7.4 برابر

تجارت خارجي (دلار)

512.354.500

--

9.6 برابر

حجم عمومي صادرات(دلار)

414.420.600

--

--

حجم عمومی واردات(دلار)

97.933.900

--

--

درآمد سرانه

4080

0.5

5.6 برابر

حقوق متوسط ماهانه

395

1.8

4.6 برابر

 

 

آمارهای اقتصادی جمهوری خودمختار نخجوان در یازده ماه سال 2016

موضوع

بر حسب منات آذربایجان

میزان رشد نسبت به دوره مشابه 2015  (درصد)

مجموع تولید ناخالص داخلی

2.251.900.900

0.6

سرانه تولید ناخالص داخلي

5042

3.6

حجم عمومي تولیدات بخش صنايع

859.555.800

1.9

سرمايه گذاري عمومي

913.044.000

--

محصولات عمومي بخش كشاورزي

369.626.500

6

خدمات مخابراتي و ارتباطی

46.231.100

3.9

میزان وام ارائه شده به بخش خصوصی

39.798900

 

تجارت خارجي (دلار)

413.185.800

--

حجم عمومي صادرات(دلار)

378.761.700

--

حجم عمومی واردات(دلار)

34.424.100

--

درآمد سرانه

3619

--

حقوق متوسط ماهانه

411

4.4

 

3.     آمار مربوط به توسعه جمهوری خودمختار نخجوان در بخش های مختلف طی سال 2015-1995

تعداد عمومی موسسات، کارخانجات و طرح های احداث و بازسازی شده در نخجوان

سالهای 2015-1995

در سال 2015

موسسات آموزشی و علمی

356

18

موسسات بهداشتی

253

13

موسسات فرهنگی

421

41

موسسات ورزشی

44

3

جاده و راه های جدید و نوسازی شده

3661 کیلومتر

62.4 کیلومتر

تعداد پل های جدید و نوسازی شده

162

------

تعداد منازل احداث شده برای خانواده های نیازمند

501

10

تعداد موسسات تولیدی و خدماتی

858

63

تعداد محل کارهای ( فرصتهای شغلی )

85919

2908

 

 

4.     ظرفیت کشور به لحاظ نوآوری:

جمهوری خودمختار نخجوان هنوز منطقه ای کشاورزی بوده و صنایع سبک و صنعتی مرتبط با بخش کشاورزی و دامداری جزء بخش های مهم اقتصاد آن محسوب می شوند. هر چند تولید مصالح ساختمانی و یا استخراج معادن و منابع معدنی موجب اشتغال زایی در این منطقه گردیده است، لیکن هنوز سهم بخش کشاورزی در اشتغال نیروی کار بسیار مهم بوده و درصد قابل توجهی از آن را به خود اختصاص داده است. به لحاظ تاریخی، متعاقب وقوع جنگ قره باغ که منجر به جدایی کامل ارتباط نخجوان از آذربایجان گردید وضعیت اقتصادی این منطقه به شدت آسیب دیده و مردم این منطقه متحمل صدمات زیادی در بخش­های مختلف گردیدند. اقتصاد نخجوان در سال­های پس از جنگ میان آذربایجان و ارمنستان رشد چندانی نداشت و قطع شدن راه ارتباطی این جمهوری خودمختار با آذربایجان، آن را در وضعیت بحرانی قرار داده بود. اما مرحله جدید توسعه آن از سال 1995 به بعد آغاز شد و در حال حاضر شاخص­های اقتصادی و اجتماعی آن در سطح بالایی قرار دارد. با اجرایسیاست­ های توسعه محور، موسسات و کارخانجات جدیدی تاسیس شد و حجم امور سازندگی و عمرانی افزایش یافت. بنا بر اظهارات مسئولان اقتصادی این جمهوری خودمختار، درآمد جمعیت آن در مقایسه با سال 1995 مجموعا 3/56 برابر افزایش یافته و حدود 11449 طرح مختلف در بخش سازندگی و عمرانی به بهره برداری رسیده است. تبدیل جمهوری آذربایجان به یک صادر کننده مهم نفت و گاز در جهان وکسب درآمدهای سرشار ارزی طی دهه گذشته، تاثیر مستقیم و مهمی بر تحول اقتصادی و پیشرفت­های ملموس در نخجوان داشته است.

5.     شاخص رقابت پذیری صنعتی:

از آنجا که نخجوان با 70 درصد جامعه روستایی بیشتر یک جامعه کشاورزی –سنتی محسوب
می شود، نقش صنعت در آن پررنگ نیست. اگرچه در طی دو دهه اخیر سعی شده تا واحدهای مختلف صنعتی نیز در نخجوان راه اندازی شود ولی اغلب آنها از نوع موسسات تولیدی و واحدهای کوچک و با ظرفیت هایی برای جمعیتی محدود تعریف شده اند.

6.      رتبه کشور به لحاظ منابع طبیعی، فرهنگی و گردشگری:

با وجود جمعیت و فضای جغرافیایی محدود نخجوان به لحاظ تاریخچه زیست بشری، آثار تاریخی به جامانده و طبیعت بکر، ظرفیت مناسبی را داراست. جمهوری خودمختار نخجوان به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2018 انتخاب شده است و این خود گویای اهمیت آن حتی در جهان اسلام می باشد. آبهای معدنی منحصر به فرد،سنگ های تزیینی و برخی فلزات مانند طلا جزء ذخایر معدنی محسوب می شوند که در درآمدهای حاصله برای این جمهوری خودمختار به صورت محدود تاثیرگذار هستند.

7.     گردشگری:

در طی چند سال گذشته میزان توجه به توسعه گردشگری در نخجوان رو به افزایش بوده است. این امر به ویژه پس از سقوط قیمت نفت و کاهش بودجه های عمومی و عمرانی در جمهوری آذربایجان و به تبع آن در جمهوری خود مختار نخجوان بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این میان به دلیل همجواری نخجوان با استان های شمالغرب ایران، نزدیکی مسیر، امکان دریافت ویزا در مبادی مرزی، قیمت های مناسب برای اقامت در نخجوان و طبیعت مناسب این منطقه به لحاظ گردشگری، بسیاری از ایرانیان را به این منطقه جلب می نماید و این امر روندی رو به افزایش داشته است. بر اساس آمارهای دولتی طی سال 2016 بیش از 403 هزار نفر گردشگر به جمهوری خود مختار نخجوان سفر کرده اند که این میزان5  درصد رشد نسبت به سال قبل را نشان می دهد. با توجه به جمعیت 440 هزار نفری نخجوان این میزان گردشگر در دوره زمانی یکساله و در ابعاد جمهوری خودمختار نخجوان بسیار قابل توجه است.

وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری خود مختار نخجوان متولی این حوزه در نخجوان می باشد و در حال حاضر  شرکت گمی گایا توریسم بطور عملی مجری صنعت گردشگری در نخجوان است. این شرکت با دو آژانس توریستی ایرانی همکاری دارد و با یکی از آنها قرارداد امضاء نموده است.دو شرکت توریستی دیگر به نام هایʺناختورʺو ʺشمسʺنیز در نخجوان فعالیت دارد که بیشتر تورهای مذهبی به مقصدمشهد و کربلا را تشکیل می دهد. اگر کسانی که برای توریسم مذهبی به شرکت گمی گایا مراجعه کنند این شرکت آنها را  به دو شرکت مذکور معرفی می کند.

8.   عملکرد و توانایی لجستیک تجاری، حمل و نقل و جابجایی کالا، زیرساخت حمل و نقل تجاری، هزینه حمل و نقل و قدرت رقابت:

اگرچه نخجوان هنوز یک مسیر ترانزیت بین المللی مهم و قابل توجهی محسوب نمی شود ولی به لحاظ موقعیت جغرافیایی، همسایگی و مرز مشترک با سه کشور ایران، ترکیه و ارمنستان و ایجاد تدریجی زیرساخت ها، ظرفیت تبدیل شدن به مسیری مهم برای حمل و نقل در تجارت منطقه ای را دارد. راه اندازی مسیر ریلی مسافری نخجوان –مشهد و علاقمندی کشور ترکیه برای اتصال مجدد به خط ریلی ایران با اتصال به خط ریلی نخجوان ظرفیت بالقوه ای را برای همکاری سه جانبه در این حوزه به وجود آورده است. در حوزه حمل و نقل جاده ای نیز نخجوان با دارا بودن دو دروازه مرزی فعال پلدشت- شاه تختی و جلفا- جلفا با جمهوری اسلامی ایران و همچنین مرز صدرک با جمهوری ترکیه و وجود جاده های مناسب برای حمل و نقل تجاری، زمینه همکاری های ترانزیتی را  میان سه کشور فراهم آورده است. این مسیر ترانزیتی با توجه به بار ترافیکی در مرز بازرگان می تواند به عنوان مسیر جایگزین مورد استفاده قرار گیرد.

9.     تسهیلات گمرکی:

 

جمهوری خودمختارنخجوان طی چند سال گذشته به سرعت خود را با استانداردهای بین المللی  و جهانی در حوزه امور گمرکی تطبیق داده است. ایجاد زیرساخت های لازم، تامین تجهیزات فنی از جمله دستگاه های ایکس ری مسافری و مخصوص اتومبیل و کامیون از جمله اقدامات انجام شده در حوزه سخت افزاری در حوزه گمرکات است. تربیت نیروی انسانی کارآمد و برگزاری کارگاه های آموزشی و اعمال مدیریت واحد در مرزهای گمرکات مرزی جمهوری خودمختار نخجوان باعث شده تا روند امور اداری و فرآیندهای گمرکی به شکلی روان و با سرعت قابل قبول انجام پذیرد. یکی از اقدامات مهم گمرکی میان جمهوری خودمختار نخجوان و جمهوری ترکیه فعال سازی پنجره واحد گمرکی میان دو طرف است که نقش مهمی در تسریع امور گمرکی دوجانبه داشته است. فعال سازی پنجره واحد گمرکی با جمهوری اسلامی ایران از خواسته های مسئولین نخجوانی بوده است که تا کنون به دلیل عدم آمادگی و عدم وجود زمینه های لازم در طرف ایرانی میسر نگردیده است.

اداره کل ارزیابی و نظارت
سامانه تایید اسناد کنسولی
برای تایید کلیه اسناد کنسولی و دانشجویی اعم از وکالتنامه ، گواهی امضا، تایید مدارک دانشجویی و پزشکی امکان پذیر است
سامانه روادید الکترونیکی
امکان دریافت روادید الکترونیک به صورت برخط در این سامانه تعبیه شده است
سامانه امور کنسولی و ایرانیان
در این سامانه کلیه فرم های کنسولی و قوانین مربوطه درج گردیده است
کليه حقوق اين سايت متعلق است به وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران